Avukat Olmak

                               Bu yazımızda ülkemizdeki hukuk eğitimi, Avukatlık Kanunu hükümlerii uyarınca avukat olabilmenin kriterleri ile çarpıcı olması bakımından bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki hukuk eğitimi ve avukat olabilmenin kriterlerini kısaca ele almaya ve siz meslektaşlarımıza bu konuda bilgi vermeye çalışacağız.

                               Bildiğiniz üzere, Türkiye'de vakıf ve devlet üniversiteleri olmak üzere toplam  ( 33 )  adet Hukuk Fakültesi bulunmaktadır. Bu üniversitelere yerleşen öğrencilerden hazırlık okuyan öğrenciler 5 yıl diğerleri ise 4 yılın sonunda başarılı olmaları şartıyla mezun olmakta ve hukukçu unvanını almaktadır.

                               1136 sayılı Avukatlık Kanuna göre Hukuk Fakültesi mezunlarının staja  ve avukatlığa kabul için taşınması gereken koşullar a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak c) Avukatlık stajını tamamlayarak staj bitim belgesi almış bulunmak d) Levhasına yazılmak istenen baro bölgesinde ikametgahı bulunmak e) Bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekmektedir. 6 aylık Adliye ve 6 aylık avukat yanındaki stajını tamamlayan stajyer avukatlar yaptıkları avukatlık yemini sonrası avukatlık unvanını kazanmakta ve her tür davayı her kademede takip edebilmektedir. Ülkemizdeki avukatlık unvanının hukuk fakültesi mezunlarınca kazanılmasının pek de güç olmadığı hepimizce malumdur.

                               Bir bakalım Avrupa ülkelerinde de bu eğitimi yapmak ve bu unvanı elde etmek ülkemizde ki kadar kolay mıdır? Bazı Avrupa Birliği ülkelerindeki uygulamalarıı çarpıcı olması bakımından alt alta sıralayacağım.

                               Almanya'da avukat olabilmek için üniversitelerin Hukuk Fakültelerinde en az 3,5 yıllık eğitimi başarı ile tamamlayanlar ülke genelinde yapılan sınava girer, bunda başarılı olanlar 2 yıllık staja başlarlar. Stajyerler zorunlu ve seçimlik eğitimlerini tamamladıktan sonra Eyalet Yüksek Mahkemesi Başkanının havalesi ile Sınav Kurumuna giderler. Sınav Kurumu stajyerlerin staj süresince aldığı notları kontrol edip sınava girip giremeyeceğine karar verir. Sınava hak kazanan stajyer, yazılı ve sözlü sınava girer. Adaylar bu sınava sadece 2 defa katılabilir. İki sınavda da başarısız olanın bir daha bu sınava girme hakkı yoktur. Yazılı sınavda da belirli bir puanı geçen sözlü sınava kabul edilir. Sözlü sınav bir olay hakkında hazırlanan dosyanın incelenmesi, tartışılması şeklinde olmaktadır.

                               Avusturya'da da benzer kıstaslar mevcuttur. Hukuk Fakültesinden mezun olmanın yanı sıra 5 yıllık mesleki eğitim avukat olmak için şarttır. Bu beş yılın en asgari 9 ayının Adliyede, 3 yılının da bir avukat yanında stajyer olarak geçirilmesi gerekmektedir. Yine bu adaylık döneminde belirli konularda belli oranlarda çeşitli konularda hukuk eğitimi almak gerekmektedir. Bu şekilde eğitimini tamamlayan stajyerler Bölge İstinaf Mahkemelerince yapılacak sınavdan başarılı olmak ve Barolar Birliği tarafından da güvenilir kanaati verilmesi halinde avukat olabilmektedirler.

                               Yunanistan'da avukat olmak için Hukuk Fakültesi mezunu olmak gerekmekte olup bu eğitimin süresi Türkiye'deki gibi 4 yıldır. Ancak girilmesi zor bir fakültedir. Mezun olan öğrencileri 18 aylık staj süresi beklemektedir. Bir avukat denetiminde gerçekleşen staj süresince stajyerin en 30 duruşmaya katılması gerekir. Staj bitiminde stajyer ayrıca yazılı ve sözlü sınava girer. Yazılı sınavdan başarılı olanlar halka açık ve jüri heyetinde hakim, savcı ve avukatların olduğu ve doğrudan sorular yöneltilen bir sözlüye girer. Ve bu sınavlara katılmak için en yüksek yaş 35 olarak belirlenmiştir.  Sınavlarda başarılı olan avukatlar mesleğe başladıklarında ancak ilk derece mahkemelerinde duruşmalara katılmaktadır. İlerleyen dönemde avukatlık süreleri ve girdikleri davalara göre istinaf ve temyiz mahkemelerinde iş takip yetkisi kazanmaktadırlar.                         

                               Son bir örnek olarak İtalya'ya ilişkin bilgi vermek istiyorum. İtalya'da da Hukuk Fakültesi mezunları için avukat olmanın iki yolu bulunmaktadır. Birincisi; bir avukat yanında iki yıl staj yapılmasıdır. Bu sürede stajyerlerin duruşmalara katılması, çözümlediği hukuki sorunları, hazırladığı dilekçeleri barındıran bir dosya oluşturması şeklindedir. İkicisi ise; Avukatlık Okulunda 2 yıl eğitim almaktır. Ancak bu iki yolun sonunda da avukat adaylarını üç adet 8 saatlik yazılı ve sözlü sınav beklemektedir. Bu ülkede avukatlar genel yetkili avukat ve yargıtayda temsile yetkili avukat olarak ayrılmakta ve yüksek mahkemede iş takibi için en az 8 yıllık mesleki deneyim gerekmektedir.

                               Görüldüğü üzere, Avrupa Birliği ülkelerinde avukatlık unvanı, hukuk fakültesi mezuniyeti ve ardından yapılan staj ile kazanılamamaktadır. Staj sonrası avukat adaylarını yine bekleyen önemli bir eleme bulunmaktadır. Bu da yazılı ve sözlü sınavdır. Bu sınavlarda başarılı olan ve avukatlık unvanını kazananların da  her mahkemede dava takip etme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, avukatlık mesleğini yapma  bir takım önemli kriterlere bağlanmıştır.

                               29 Mart 2006 tarihinde, Türkiye Barolar Birliği ile Yükseköğretim Kurulu Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi arasında düzenlenen protokol uyarınca 23 Aralık 2006 tarihinde yapılması öngörülen " Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Sınavı " nın 14 Aralık 2006 günü 26376 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5558 sayılı Kanuna uyarınca kaldırılmış olması mesleğin geleceğini olumsuz yönde etkilemiş bulunmaktadır.

                               Türkiye'deki avukatlık mesleği pek çok sorunu içinde barındırmaktadır. Mesleğe başlayanları bekleyen ekonomik vs. pek çok sorunlar sebebiyle de durum kaygı verici nitelik arz etmektedir. Mesleğin hak ettiği yere gelmesi, sisteme daha önce konulan ve bir takım baskılar sonucu iptal edilen sınavın yeniden planlanması, Avukatlık Kanunda bazı yeni düzenlemeler yapılması suretiyle gerçekleşebilir. Avukatlık mesleğinin ekonomik ve sosyal açıdan Avrupa Birliğine üye ülkeler  seviyesine gelmesi, bunun için gerekli adımların bir an evvel atılması  ve avukatlığın hak ettiği yere gelmesi ümidiyle.